Co to jest ubezpieczenie pomostowe?
Bank zwykle wypłaca kredyt, zanim powstanie hipoteka, bo do jej powstania niezbędny jest wpis w księdze wieczystej, a czas oczekiwania na wpis zależy od sądu i kompletności wniosku (art. 67 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). W tym okresie bank ma umowę i dokumenty, ale nie ma jeszcze docelowego zabezpieczenia, więc umowa kredytu może przewidywać dodatkowy koszt za czas oczekiwania (koszt pomostowy). Ustawa określa go jako „dodatkowy koszt kredytu hipotecznego, związany z oczekiwaniem na wpis hipoteki do księgi wieczystej” (art. 29 ust. 5a ustawy o kredycie hipotecznym).
Mimo nazwy nie zawsze chodzi o polisę. Umowa może przewidywać składkę ubezpieczeniową, podwyższoną na ten czas marżę albo inny koszt za okres przejściowy. W każdym z tych wariantów koszt rekompensuje bankowi ryzyko okresu bez hipoteki, a kredytobiorca nie zyskuje dzięki niemu żadnej ochrony ubezpieczeniowej.
| Forma | Jak wygląda w umowie | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Podwyższona marża (marża pomostowa) | marża wyższa o określoną liczbę punktów procentowych do czasu wpisu | o ile wyższa, od której raty wraca marża docelowa |
| Składka ubezpieczeniowa | opłata za ochronę banku; sposób jej naliczania określa umowa | wysokość, okres naliczania |
| Inny mechanizm umowny | np. odrębna opłata za okres przejściowy | czy jest związany z oczekiwaniem na wpis (wtedy obejmuje go art. 29 ust. 5b) |
Czy bank musi zwrócić koszt ubezpieczenia pomostowego?
Tak, jeżeli umowa jest objęta nowelizacją z 2022 r. Umowa może przewidywać dodatkowy koszt ponoszony przez konsumenta do czasu dokonania wpisu hipoteki, a po dokonaniu wpisu koszt ten podlega zwrotowi konsumentowi lub zaliczeniu na poczet spłaty kredytu, na warunkach określonych umową (art. 29 ust. 5a i 5b ustawy o kredycie hipotecznym).
Przepisy dodała ustawa z 5 sierpnia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 1719), która weszła w życie 17 września 2022 r. To, czy obowiązek zwrotu dotyczy konkretnego kredytu, zależy od daty umowy i daty wpisu (art. 3 tej ustawy).
| Umowa kredytu | Wpis hipoteki | Czy obowiązuje zwrot z art. 29 ust. 5b? | Termin rozliczenia |
|---|---|---|---|
| zawarta od 17.09.2022 | w dowolnym momencie | tak | według umowy |
| zawarta przed 17.09.2022 | niedokonany do dnia wejścia w życie nowelizacji (17.09.2022) | tak | w ciągu 60 dni od dnia dokonania wpisu |
| zawarta przed 17.09.2022 | dokonany wcześniej | nie | — |
Kredyty, w których wpisu dokonano już po wejściu nowelizacji w życie, są więc objęte obowiązkiem rozliczenia bez względu na datę zawarcia umowy, a od tej daty zależy tylko termin.
Kiedy kończy się okres pomostowy?
Okres pomostowy zaczyna się zwykle z wypłatą kredytu albo jego pierwszej transzy. Dodatkowy koszt ponosi się do czasu dokonania wpisu, a rozliczenie należy się po jego dokonaniu, bez wymogu uprawomocnienia. Wpis uważa się za dokonany z chwilą zapisania go w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych, czyli wcześniej, niż mija termin na jego zaskarżenie (art. 626⁸ § 8 Kodeksu postępowania cywilnego). Moc wsteczna wpisu nie skraca okresu pomostowego, bo koszt dotyczy czasu do dokonania wpisu.
Bank musi się jednak o wpisie dowiedzieć. Umowa może przewidywać, że sprawdza księgę sam albo że kredytobiorca dostarcza odpis księgi lub informację o wpisie. Ratę bank zmieni dopiero wtedy, gdy będzie wiedział o wpisie, dlatego jeśli umowa wymaga takiej informacji, warto przekazać ją od razu.
Ile kosztuje ubezpieczenie pomostowe?
Koszt zależy od formy, stawki i czasu oczekiwania na wpis. Przy podwyższonej marży dodatkowe odsetki można oszacować, mnożąc saldo kredytu przez podwyżkę marży i przez liczbę miesięcy podzieloną przez 12. Wartości w tabeli dotyczą kredytu 500 000 zł i marży wyższej o 1 punkt procentowy.
| Czas oczekiwania na wpis | Dodatkowe odsetki (w przybliżeniu) |
|---|---|
| 2 miesiące | ok. 833 zł |
| 4 miesiące | ok. 1 667 zł |
| 6 miesięcy | ok. 2 500 zł |
W wyliczeniu przyjęto stałe saldo i pominięto sposób, w jaki bank nalicza odsetki. W umowach objętych art. 29 ust. 5b te kwoty nie są kosztem ostatecznym, bo po wpisie wracają do kredytobiorcy albo zmniejszają jego zadłużenie. Kredytobiorca płaci je jednak na bieżąco, więc przez kilka miesięcy rata jest wyższa i warto uwzględnić to w budżecie.
Koszt pomostowy jest kosztem kredytu, a umowa kredytu musi określać m.in. opłaty i inne koszty związane z udzieleniem kredytu oraz zasady i koszty ustanowienia zabezpieczeń i ubezpieczeń (art. 29 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o kredycie hipotecznym). Co składa się na koszt kredytu, opisano w haśle całkowity koszt kredytu.
Na co zwrócić uwagę w umowie kredytu?
Przed podpisaniem umowy warto odszukać postanowienia o koszcie pomostowym i sprawdzić, czy odpowiadają na poniższe pytania.
- W jakiej formie bank pobiera koszt pomostowy i ile on wynosi?
- Od kiedy jest naliczany (np. od wypłaty pierwszej transzy)?
- Jak bank dowiaduje się o wpisie i co trzeba mu dostarczyć?
- Od której raty obowiązuje docelowa marża albo kończy się składka?
- Czy rozliczenie nastąpi przez zwrot pieniędzy, czy przez zaliczenie na poczet spłaty?
- W jakim terminie bank rozlicza pobrany koszt?
Przy porównywaniu ofert warto zapytać bank wprost, czy stosuje koszt pomostowy, w jakiej formie i w jakiej wysokości.
Jak skrócić okres pomostowy?
Koszt nalicza się do dokonania wpisu, więc im szybciej kompletny wniosek trafi do sądu, tym krócej płaci się wyższą ratę i tym szybciej koszt zostanie rozliczony. Gdy oświadczenie o ustanowieniu hipoteki jest w akcie notarialnym, notariusz składa wniosek elektronicznie najpóźniej w dniu sporządzenia aktu (art. 92 § 4 Prawa o notariacie). Jeżeli wniosek składa sam kredytobiorca, okres pomostowy może wydłużyć każdy dzień zwłoki. Braki zdarzają się też we wnioskach notarialnych, a obowiązek ich uzupełnienia spoczywa wtedy na stronie czynności notarialnej, więc na wezwania sądu warto odpowiadać szybko (art. 626⁴ § 4 Kodeksu postępowania cywilnego).
O wpisie można dowiedzieć się szybciej, prosząc o doręczenie zawiadomienia przez system teleinformatyczny (art. 626¹⁰ § 1² k.p.c.). Przydaje się to, gdy umowa wymaga, by kredytobiorca przekazał bankowi informację o wpisie. Szczegóły procedury opisano w haśle wpis hipoteki.
Czym różni się ubezpieczenie pomostowe od ubezpieczenia niskiego wkładu?
Oba koszty bywają mylone, bo pojawiają się w tej samej umowie i oba chronią bank.
| Cecha | Ubezpieczenie pomostowe | Ubezpieczenie niskiego wkładu |
|---|---|---|
| Ryzyko, które pokrywa | brak wpisanej hipoteki | finansowanie ponad standardowy poziom LTV |
| Kiedy się pojawia | gdy umowa przewiduje koszt oczekiwania na wpis | gdy bank zabezpiecza nim część kredytu ponad standardowe LTV |
| Jak długo trwa | do dokonania wpisu hipoteki | przez okres określony w umowie |
| Zwrot z art. 29 ust. 5b | tak (umowy objęte nowelizacją z 2022 r.) | nie dotyczy |
Progi LTV i dodatkowe zabezpieczenia przy niskim wkładzie własnym opisano w osobnych hasłach.
Przykład
Kredyt 500 000 zł wypłacono jednorazowo 10 lutego 2026 r. Umowę zawarto po 17 września 2022 r. i przewiduje ona do czasu wpisu hipoteki marżę wyższą o 1 punkt procentowy. Notariusz złożył wniosek o wpis w dniu podpisania aktu, a sąd dokonał wpisu 12 maja 2026 r., 91 dni po wypłacie.
Dodatkowe odsetki za ten okres wynoszą w przybliżeniu 500 000 zł × 1% × 91/365, czyli ok. 1 247 zł. Po wpisie bank zgodnie z umową obniża marżę do poziomu docelowego i rozlicza pobrany koszt. Ta umowa przewiduje zaliczenie na poczet spłaty, więc ok. 1 247 zł zmniejsza zadłużenie. Gdyby umowa przewidywała zwrot, ta sama kwota wróciłaby na rachunek kredytobiorcy.
Najczęstsze błędy i mity
- „Ubezpieczenie pomostowe chroni mnie albo mieszkanie” — rekompensuje bankowi ryzyko okresu, w którym hipoteka nie jest jeszcze wpisana; nie jest ubezpieczeniem nieruchomości ani ubezpieczeniem na życie.
- „Bank nie ma prawa pobierać kosztu pomostowego” — ma, jeżeli przewiduje to umowa; obowiązkowe jest rozliczenie tego kosztu po wpisie.
- „Zwrot przysługuje dopiero po uprawomocnieniu się wpisu” — zwrot wiąże się z dokonaniem wpisu; termin i sposób rozliczenia określa umowa, więc warto sprawdzić, od jakiego zdarzenia liczy ona termin.
- „Po wpisie bank tylko przestaje naliczać wyższą marżę” — w umowach objętych nowelizacją koszt pobrany wcześniej też trzeba rozliczyć, czyli zwrócić lub zaliczyć na poczet spłaty.
- „Koszt pomostowy to opłata za wpis hipoteki” — opłata sądowa od wniosku o wpis (200 zł) trafia do sądu, a przy wniosku w akcie notarialnym pobiera ją notariusz; koszt pomostowy pobiera bank za czas oczekiwania.
- „Pomostowe i ubezpieczenie niskiego wkładu to to samo” — chodzi o różne ryzyka i różne okresy, a obowiązek zwrotu dotyczy tylko kosztu oczekiwania na wpis.
FAQ
Jak odzyskać koszt ubezpieczenia pomostowego?
Zwrot lub zaliczenie na poczet spłaty należy się po dokonaniu wpisu, na warunkach z umowy, więc pierwszym krokiem jest sprawdzenie, co przewiduje umowa. Jeżeli wymaga ona dostarczenia informacji o wpisie albo odpisu księgi, warto zrobić to zaraz po wpisie. W umowach zawartych przed 17 września 2022 r., w których wpisu dokonano później, bank ma rozliczyć koszt w ciągu 60 dni od dnia dokonania wpisu (art. 3 ust. 2 ustawy z 5 sierpnia 2022 r.).
Czy ubezpieczenie pomostowe jest obowiązkowe?
Nie z mocy prawa. Umowa może, ale nie musi przewidywać takiego kosztu (art. 29 ust. 5a ustawy o kredycie hipotecznym), więc warto sprawdzić, czy zawiera go oferta banku. Jeżeli tak, po dokonaniu wpisu koszt podlega rozliczeniu.
Ile trwa okres pomostowy?
Okres pomostowy trwa tyle, ile oczekiwanie na wpis hipoteki. Kodeks postępowania cywilnego nie wyznacza sądowi terminu na dokonanie wpisu, więc zależy to od obciążenia sądu oraz od tego, jak szybko trafi do niego kompletny wniosek.
Czy przy refinansowaniu kredytu znowu płaci się koszt pomostowy?
Tak, jeżeli przewiduje to umowa nowego kredytu. Nowy bank zwykle zabezpiecza kredyt własną hipoteką, a na jej wpis znów trzeba poczekać. Ten koszt także podlega zwrotowi lub zaliczeniu na poczet spłaty po dokonaniu wpisu.
Jak liczy się koszt pomostowy przy kredycie wypłacanym w transzach?
Przy podwyższonej marży dodatkowe odsetki nalicza się od wypłaconej części kredytu, więc koszt zwiększa każda transza wypłacona przed dokonaniem wpisu. Gdy bank pobiera składkę, sposób jej liczenia określa umowa.
Co zrobić, jeśli bank nie rozliczył kosztu po wpisie?
Można złożyć w banku reklamację. Bank ma na odpowiedź 30 dni, a w szczególnie skomplikowanych przypadkach do 60 dni, i jeśli nie odpowie w terminie, reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 6–8 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Jeżeli odpowiedź nie rozwiązuje sprawy, można zwrócić się do Rzecznika Finansowego albo dochodzić roszczenia przed sądem. Przydadzą się umowa, harmonogram spłat i dokument potwierdzający datę dokonania wpisu.
Stan prawny na